Spaanse Mus, op het nippertje

Afbeelding

Zaterdag 3 november 2018

Vandaag had ik een heel simpel, duidelijk doel voor ogen. Een dagje op- en neer reizen vanuit Breda naar de Eemshaven om de Bonte Tapuit die daar al zeker twee dagen zit te twitchen. Bonte Tapuit is nog altijd een nieuwe soort voor mij, ondanks dat er al aardig wat kansen zijn geweest om deze soort te zien. Inmiddels is deze soort bij mij ontpopt tot een ‘schaamsoortje’. Een term uit het vogelaarsjargon dat staat voor een soort die je eigenlijk al ‘makkelijk’ had kunnen hebben en ook door al veel andere vogelaars is gezien. Toch heeft de soort mij altijd weten te ontlopen, of net andersom. Iedere vogelaar zal dat gevoel vast wel bij één meerdere soorten herkennen.

Enfin, vandaag (3 nov) zal die er vast nog zitten was mijn vermoeden, en dat vermoeden bleek inderdaad juist. Echter, de ontdekking van een fraai mannetje Spaanse Mus op de Maasvlakte gooit in één keer de hele dagplanning op de schop. Deze soort is toch net ietsje zeldzamer dan zo’n Bonte Tapuit en staat ook al lang op mijn verlanglijstje. Ik hoef dan ook niet lang te denken en geef de Spaanse Mus prioriteit. Qua afstand is het overigens een stuk aangenamer, Maasvlakte is relatief dichtbij Breda en nog best te doen met het OV.

sdr

Maasvlakte

13:00 arriveer ik uiteindelijk met behulp van bus, trein, tram, metro bij de plaatselijke fietsverhuurder in Oostvoorne. Na een kort praatje met beide eigenaars, die vaker vogelaars op bezoek krijgen, vertrek ik snel richting de Maasvlakte. Via het Oostvoornse Meer kom ik al gauw uit bij de soms eindeloos lijkende Maasvlakteweg. Toch koester ik fijne herinneringen aan deze lange weg (Izabeltapuit, Provencaalse Grasmus, Bergheggenmus, Kleine Sprinkhaanzanger). Onderweg honderden Kneuen en  veel Buizerds, waarvan een behoorlijk wit exemplaar toch behoorlijk opvalt.

sdr

Spaanse Mus, Maasvlakte, digiscoopje met behulp van telefoon en verrekijker

Na 18 snelle kilometers fietsen arriveer ik enigszins bezweet op de plek waar een kleine 20 vogelaars staan. Ik plof mijn fiets neer en loop gauw richting de meute. Met het blote oog zie ik al een kleine vogel zitten op de rand van een gebouwtje, kan niet missen. Een blik door de verrekijker geeft dan weer dat fijne gevoel van euforie en opluchting. Gelukkig was de Spaanse Mus mooi honkvast op zijn stekje gebleven. De vogel zit mooi dichtbij en vliegt af en toe naar de grond om te foerageren waarna het beestje weer op het gebouwtje gaat zitten. Soms vliegt de vogel een hek op en is dan nog van dichterbij te bekijken, wat een heerlijke twitch.

18953964

Spaanse Mus, Maasvlakte (Foto: Koen Stork)

Een kwartier na mijn aankomst gebeurt dan toch datgene waar ik af en toe onderweg al enigszins bang voor was. De vogel vliegt op, maakt een kort rondje, komt terug, gaat een paar tellen zitten, vliegt vervolgens hoog op en verdwijnt als een stipje in zuidoostelijke richting om de rest van de dag niet meer te worden gezien. Geen flauw idee of de vogel doorgevlogen is of toch weer ergens is geland. Op de Maasvlakte liggen genoeg geschikte veldjes waar een Spaanse Mus in alle rust in de dekking kan foerageren. Dat was een gevalletje close call!

Dan denk je toch achteraf bij jezelf; maar goed dat ik toch een halfuur eerder ben vertrokken van huis, maar goed dat ik niet te lang heb staan praten met de fietsverhuurders, maar goed dat ik niet ben gestopt voor die mooie witte Buizerd onderweg, gelukkig kon ik die verleiding weerstaan, kwestie van prioriteiten stellen denk ik. Er had onderweg zoveel mis kunnen gaan, een kwartier vertraging onderweg en de twitch was mislukt en dan was het een zure dip geworden. Je weet van tevoren dat je  geen garantie heb, maar vandaag uiteindelijk wel. Spaanse Mus is binnen, een hele fijne inhaler en bovenal een prachtige vogel.

Spaanse Mus betreft (indien CDNA aanvaard) mijn 10e nieuwe soort voor dit jaar (Sporenkievit meegerekend) en de 5e dit najaar. Het najaar, dat vrij rustig leek te verlopen wordt steeds leuker en spannender. Deze Spaanse Mus betreft het 8e geval voor Nederland. Vooral de mannetjes zijn onmiskenbaar met o.a. zwart gestreepte onderdelen. De vrouwtjes van deze soort zijn lastig te onderscheiden van onze Huismus. Ondanks zijn naam broedt de soort maar in een klein deel van Spanje, broedt verder o.a. ook in Noord-Afrika en Zuidoost-Europa.

Naast de Spaanse Mus was het vandaag ook genieten van twee Sneeuwgorzen langs de Maasvlakteweg, een Grote Jager over zee en leuke soorten in het Oostvoornse Meer zoals Roodhalsfuut, IJsvogel, Kleine Zilverreiger, Cetti’s Zanger, Waterral, Middelste Zaagbek, Dodaars en tot slot een overvliegende Gierzwaluw spec., mogelijk een Vale Gierzwaluw. Maar dat zullen we nooit weten, typisch gevalletje jammer maar helaas. Maar mij hoor je dit najaar niet meer klagen. En die Bonte Tapuit komt vanzelf.

dav

Oostvoornse Meer

Advertenties

Roodoogvireo op Texel als donderslag bij heldere hemel

Afbeelding

Zaterdag 27 oktober 2018

Een luie zaterdagmiddag eind oktober, ik lig op mijn gemakje een powernap te doen op bed. Even voor 14:45 een whatsappje van Folkert Jan: “Roodoogvireo Krimbos“. Het zal toch niet? hebben we dan toch die Amerikaanse dwaalgast in dit tot nog toe relatief magere najaar (weinig zeldzaamheden) in Nederland? die komt dan toch als een donderslag bij heldere hemel. Al snel volgt de piep via Dutch Bird Alerts. De vogel is ontdekt door Arend Wassink en bevindt zich in het Krimbos op Texel, nabij De Cocksdorp. Wat een megaontdekking!

Vervolgens weet ik even niet hoe te handelen, er gaat even van alles door mijn hoofd. Een lichte paniek in combinatie met gezonde spanning zullen we maar zeggen. Ik pak in alle hectiek mijn rugzak in en check vervolgens 9292 reisinfo, hoe kom ik zo snel mogelijk daar op de noordkop van Texel? Maar dan maakt de stress langzaam plaats voor even rustig nadenken. Ik bedenk me dat dit weekend de wintertijd weer ingaat. Een snelle check van mijn snelste reistijd van Breda naar Texel en het feit dat het voor 19:00 zo goed al donker is verteld me dat het vandaag met het OV geen haalbare kaart meer is, verdorie.

Ik probeer vervolgens nog in alle haast een lift te regelen, ja het vogelaarsbloed stroomt weer eens waar het niet stromen kan. En dan accepteer je langzaamaan je lot, het feit dat het ‘m vandaag niet meer gaat worden. Het is niet anders, ik besluit me er wijselijk bij neer te leggen en ga maar gewoon een duurloopje doen zoals gepland. Ergens valt er ook meteen weer een last van mijn schouders, je weet waar je aan toe bent. Hopelijk blijft de vogel een nachtje, die kans zit er gezien de weersomstandigheden op de wadden best goed in. Buien, maar toch ook vrij helder, we zullen het zien. Het is en blijft koffiedik kijken.

Zondag 28 oktober 2018

De volgende dag blijft het aanvankelijk stil op whatsapp en internet. Het maakt dan ook niet uit dat ik nog even uitslaap. 08:10 gaat de wekker weer en besluit ik maar op te staan. Nog geen whatsapp’jes, maar een snelle check op Dutch Bird Alerts verteld me tot grote opluchting dat de gisteren ontdekte Roodoogvireo nog aanwezig is, pfffff.

Wat dan volgt is een klassieke OV-twitch met het nodige oponthoud onderweg. Eerst van Breda naar Amsterdam, vervolgens van Amsterdam naar Wormerveer. Wegens werkzaamheden op het spoor rijden er dit weekend bussen tussen Wormerveer en Alkmaar (Het zal ook wel weer niet). Vervolgens in een slakkengangetje van Alkmaar naar Den Helder (veel stops, teveel). Eenmaal in Den Helder even wachten op de bus naart de TESO veerhaven en al gauw zit ik op de boot naar Texel. Op de boot maak ik kennis met Herman Bouman en Sven Valkenburg. Ik vraag of ik met ze mee kan rijden naar de plek van de Roodoogvireo en dat kan, dat scheelt weer een te lange busrit.

sdr

Vogelaars in het Texelse Krimbos, zoekende naar Roodoogvireo. De vogel zat soms verborgen in boomkruinen, maar liet zich uiteindelijk vaak erg mooi bekijken

We karren pijlsnel over het eiland, sprinten bij het Krimbos de auto uit en arriveren 14:10 op de plek alwaar tientallen vogelaars de bomen in de gaten houden. De vogel is op dat moment uit beeld. Ik besluit een eerste elzenboom zorgvuldig met mijn verrekijker te checken op vogels wat een schot in de roos blijkt. Bijna helemaal bovenin een kruin zit ie dan, vrij zittend op een takje, de Roodoogvireo, een soort die al zo vaak ter sprake is gekomen tijdens gesprekken onder vogelaars. De ‘Yank’ (Amerikaanse dwaalgast) waar vogelend Nederland zo naar uitkeek, zeker na waarnemingen van Amerikaanse dwaalgasten in andere Europese landen zoals IJsland en Engeland. Hoe vaak deze soort wel niet door mijn hoofd spookte tijdens DT-weekenden op Vlieland. Vooral tijdens vogelen op Lange Paal en in Bomenland.

44972055_2672419279438577_6226296071899840512_o

Roodoogvireo, Texel (Foto: Herman Bouman)

Terug naar Texel, de vireo vliegt al gauw richting bosperceel ten oosten van waar we staan. De meute vogelaars verplaatst zich richting het bosperceel. Hier wordt de vogel vrij snel weer teruggevonden en laat zich vervolgens gewoonweg fantastisch bekijken! Met tussenpozen is de vogel zoek maar wordt iedere keer weer teruggevonden en laat zich voornamelijk van zijn beste kant zien, prachtige vogel. Een juweel van een ontdekking (Bedankt Arend!).

18910612

Roodoogvireo, Texel (Foto: Herman Bouman)

Een kleine globetrotter die de Atlantische Oceaan was overgestoken, misschien via IJsland of Brittannië en vervolgens de Noordzee nog eens over en op Texel verzeild raken. Een vogel uit het boekje met witte onderzijde, een mosgroene bovenzijde, grijze kruin, markant koppatroon. Op zijn gemak poetst en foerageert de vogel regelmatig. Weer een onvergetelijke waarneming rijker. Het betreft voorlopig mijn 421e vogelsoort in Nederland. Het betreft tevens mijn 5e Amerikaanse zangvogel na Baltimoretroepiaal (Alkmaar, januari 2010), Noordse Waterlijster (Vlieland, september 2010), Roodborstlijster (Heemskerk, april 2014) en Grijze Junco (Groningen, februari 2015).

sdr

De Roodoogvireo is vaak mooi te zien met een beetje geduld en laat zich dan ook mooi fotograferen

Vervolgens pakken we met een brede glimlach om 16:00 de boot terug naar het vaste land en vertrekken naar Houten vanwaar ieder weer zijn eigen weg gaat. Nogmaals dank heren voor de lift en de gezelligheid.

Deze Roodoogvireo betreft het 9e geval voor Nederland en de eerste voor Texel. Tevens betreft het pas de 3e veldwaarneming, de overige gevallen betroffen ringvangsten en een vondst van een dode vogel. Het laatste geval dateert uit 2005 in Westkapelle. De eerste veldwaarneming dateert uit oktober 1996 op Vlieland (Bron: Dutch Avifauna). Voor de nieuwste generatie vogelaars betrof het dus een nieuwe soort en een mooie inhaler voor degenen die de Roodoogvireo in 2005 moesten missen.

18910597

Roodoogvireo, Texel (Foto: Herman Bouman)

Ieder najaar worden er wel Amerikaanse zangvogels als dwaalgast in West-Europa vastgesteld, maar dan hoofdzakelijk in Brittannië, Ierland en IJsland. Gelukkig (behalve voor zo’n dwaalgast zelf) komt het toch af en toe eens voor dat zo’n ‘yank’ net iets verder uit koers raakt en in Nederland terecht komt. Een kans om een Amerikaantje te zien laat je liever niet lopen, dus kun je er maar beter snel bij zijn. Deze Roodoogvireo neemt niemand ons nog af.

 

 

Euro Birdwatch 2018

Afbeelding

Intro

Op zaterdag 6 oktober was het weer zover, weer zo’n heerlijk jaarlijks terugkerend vogelevenement, de Euro Birdwatch. Duizenden vogelaars tellen op deze dag in heel Europa trekvogels vanaf trektelposten, wanneer miljoenen vogels richting het zuiden migreren.

De Euro Birdwatch is een initiatief van BirdLife International, een internationale organisatie die zich inzet voor de bescherming van vogels en hun leefgebieden. In Nederland coördineert de vogelbescherming de Euro Birdwatch in samenwerking met trektellen.nl. Trektellen.nl is een website waarop gegevens van trektellingen worden verzameld en worden geïnterpreteerd. Deze gegevens worden door honderden vogelaars verspreid door Nederland verzameld.

img_20151003_094355

Tellers op telpost Leeuwarderbos

In 2014, 2015 en 2016 bevond ik me op de telpost Leeuwarderbos waar ik samen met vrienden en andere vogelliefhebbers trekvogels telde. Vorig jaar telde ik vanaf de trektelpost Veluwezoom (Posbank e.o.) welke ik vroegtijdig afbrak i.v.m. slechte weersomstandigheden. Dit jaar tel ik vanaf de trektelpost Hooijdonk, dicht bij huis, even ten noordwesten van Breda. Een verslag van het verloop van de telling en de resultaten.

Euro Birdwatch vanaf trektelpost Hooijdonk, Breda (Telperiode: 07:15 – 13:15)

06:35, na een stevig ontbijt en twee koppen koffie zit ik op de fiets richting trektelpost Hooijdonk. Het is werkelijk kraakhelder, dat beloofd een mooie trekteldag te worden. Als ik even na 07:00 de telpost nader is het nog schemerig en zie ik in de verte enkele silhouetten van vogelaars op een opgehoogd dijkje staan. Ik zet mijn fiets tegen een hek en maak kennis met o.a. Erik van Boxtel, Rutger van Ouwerkerk, David Janssens en nog een aantal enthousiaste vogelaars die voor dag en dauw zijn opgestaan om een paar uurtjes te gaan trektellen.

sdr

Zonsopkomst bij telpost Hooijdonk

De zon komt op en een langzaam oplossende nevel siert de velden. Naast de telpost wordt een laagvliegende Buizerd opgepikt welke wordt verjaagd door een plaatselijke Velduil. Al gauw barst het los en worden de eerste overtrekkende Graspiepers, Zanglijsters en een Watersnip genoteerd. Al snel blijkt dat veel vogels behoorlijk hoog vliegen waardoor het soms een uitdaging is om vogels in beeld te krijgen en een zo nauwkeurig mogelijke schatting te maken van het aantal individuen per soort.

Even na 07:30 begint de trek van Vinken goed los te komen. Graspiepers blijven maar komen en dat gaat, zal later blijken, gedurende de telling ook min of meer zo door. Rondom de telpost jagen verscheidene Torenvalken, roept een Groene Specht en verraad een mannetje Roodborsttapuit zijn aanwezigheid. Rietgorzen vliegen vandaag ook opvallend goed, nog nooit telde ik zoveel exemplaren vanaf een telpost. Datzelfde geldt voor Witte Kwikstaart. Grote Gele Kwikstaart zien we veel minder, slechts een handjevol.  Er trekken regelmatig groepen meeuwen over, voornamelijk Kokmeeuw. Qua ganzen valt het enigszins tegen, enkel groepjes Grauwe Gans.

Torenvalk

Torenvalk (Foto: Erik van Boxtel)

Om 07:54 wordt de eerste Keep genoteerd, een soort die vooral in de winter veel aanwezig is in Nederland.  Net als Koperwieken die langzaam maar zeker binnen beginnen te stromen vanuit het hoge noorden. Dat geldt nog niet voor Kramsvogel. Spreeuwen daarentegen zijn redelijk vertegenwoordigd vandaag. Een soort die in mijn beleving t.o.v. andere Euro Birdwatch edities wel weer goed doorkomt is Veldleeuwerik. Ten opzichte van vinkensoorten zoals Vink, Kneu en Putter, is Groenling nauwelijks vertegenwoordigd met slechts enkele vogels. Ook geen overtrekkende spechten. Wel weer leuk is een groep van 27 Boerenzwaluwen en een overtrekkende Zwarte Roodstaart.

Ringmussen

Ringmussen (Foto: Erik van Boxtel)

Qua roofvogeltrek is het een beetje sprokkelen maar uiteindelijk toch wat Sperwers, Buizerds, Torenvalk en een fraaie Smelleken die wordt belaagd door Kieviten. Ter plaatse op de grond zit een Slechtvalk. Geen kiekendief, Havik of Visarend waar we op hoopten.

Buizerd met Kraai

Buizerd met Zwarte Kraai (Foto: Erik van Boxtel)

dav

Telling op papier

Na 12:00 wordt het duidelijk minder met de soorten en aantallen, hoewel Vinken en Graspiepers toch blijven komen. Om 13:15 houden we het uiteindelijk voor gezien. De gehele telling heb ik ingevoerd met behulp van ObsMapp. De uiteindelijke telling ziet er als volgt uit: 3637 vogels werden er geteld, verdeeld over 45 soorten. De top 3 bestaat uit Vink (1406 ex.), Graspieper (652 ex.) en Kokmeeuw (305 ex.). Hieronder een complete opsomming van de telling. Alle tellers bedankt voor de scherpte en een gezellige ochtend/middag. Ook voor de koffie en de stroopwafels die er goed in gingen.

  1. Vink (1406 ex.)
  2. Graspieper (652 ex.)
  3. Kokmeeuw (305 ex.)
  4. Spreeuw (241 ex.)
  5. Kievit (202 ex.)
  6. Kneu (133 ex.)
  7. Grauwe Gans (103 ex.)
  8. Veldleeuwerik (84 ex.)
  9. Zanglijster (77 ex.)
  10. Witte Kwikstaart (57 ex.)
  11. Putter (56 ex.)
  12. Kauw (55 ex.)
  13. Rietgors (45 ex.)
  14. Aalscholver (41 ex.)
  15. Boerenzwaluw (31 ex.)
  16. Buizerd (11 ex.)
  17. Houtduif (17 ex.)
  18. Holenduif (14 ex.)
  19. Koperwiek (13 ex.)
  20. Keep (12 ex.)
  21. Ringmus (9 ex.)
  22. Watersnip (8 ex.)
  23. Wintertaling (7 ex.)
  24. Blauwe Reiger (6 ex.)
  25. Boomleeuwerik (6 ex.)
  26. Grote Gele Kwikstaart (5 ex.)
  27. Kleine Mantelmeeuw (5 ex.)
  28. Sperwer (5 ex)
  29. Heggenmus (4 ex.)
  30. Sijs (4 ex.)
  31. Groenling (3 ex.)
  32. Zilvermeeuw (3 ex.)
  33. Witgat (3 ex.)
  34. Boompieper (2 ex.)
  35. Roek (2 ex.)
  36. Ekster (1 ex.)
  37. Zwarte Roodstaart (1 ex.)
  38. Geelgors (1 ex.)
  39. Koolmees (1 ex.)
  40. Pimpelmees (1 ex.)
  41. Krakeend (1 ex.)
  42. Wilde Eend (1 ex.)
  43. Smelleken (1 ex)
  44. Stormmeeuw (1 ex.)
  45. Torenvalk (1 ex.)
Graspieper

Graspieper (Foto: Erik van Boxtel)

 

DT1 Vlieland met Kleine Spotvogel als hoogtepunt

Afbeelding

15/16 september 2018: Het eerst Deception Tours weekend op Vlieland

Afgelopen weekend was ie daar weer, het eerste Vlieland DT weekend van 2018. Ieder jaar weer iets om ver naar uit te kijken. Deception Tours is sinds 2011 een vaste traditie dus ook dit jaar zullen er weer veel vogeluren gemaakt worden op dit voor mij mooiste waddeneiland.

Zaterdag 15 september 

Op zaterdag gaat al om 05:15 de wekker, beter te vroeg dan te laat zullen we maar zeggen. Het aantal afvaarten naar Vlieland is immers beperkt, de eerste boot gaat om 09:00 en die moet ik gaan halen. Alles verloopt soepel en om 07:45 pikt Iris mij op vanaf station Leeuwarden. Een kleine 45 minuten later staan we in de veerhaven van Harlingen. Nog even snel tickets halen en wachten tot we de boot op kunnen.

Nog voordat we de boot op gaan komt het goede nieuws dat de gister op Vlieland ontdekte Kleine Spotvogel nog aanwezig is. Nog altijd een nieuwe soort voor mij. Maar we hebben nog zeker 2,5 uur te gaan voordat we op Vlie arriveren, een enigszins spannende overtocht dus. Maar grote kans dat de vogel de rest van de dag blijft zitten. Onderweg vanaf de boot meerdere Zwarte Sterns, Eiders, Steenlopers en langsvliegende Drieteenstrandlopers.

dav

Onderweg

Eenmaal op Vlieland droppen we onze bagage en halen we fietsen bij Zeelen fietsverhuur. Snel richting de oostpunt waar de Kleine Spotvogel zich verschanst in duindoornstruweel en omliggende bosjes. Na een snelle fietstocht droppen we onze fietsen bij andere door vogelaars gestalde fietsen en lopen naar de plek. Hier komen we Andries, Marchel, Hetty, Durk en nog wat goeie bekenden tegen die bereid zijn ons te helpen met het terugvinden van de vogel (Bedankt!). Eerst zien we de vogel enkele keren kort in een flits, maar al gauw is de vogel mooi vrij te zijn in een struikje. Een mooie +1 en voorlopig mijn 418e vogelsoort voor Nederland en 185e voor Vlieland. Het was een kwestie van tijd wat betreft deze soort, gezien het aantal gevallen in NL de afgelopen jaren.

IMG_0573

Kleine Spotvogel, Vlieland (Foto: Jeroen Breidenbach)

Nadat we de rest van de oostpunt hebben uitgekamd fietsen we via Lange Paal langzaam naar Bomenland waar een Bergfluiter spec. is gevonden. Dit kan een Westelijke Bergfluiter of een Balkanbergfluiter zijn. Beide soorten heb ik gezien in Nederland, maar nog geen van beide op Vlieland. In Bomenland zien we al gauw een flinke groep vogelaars in het bos, maar de vogel is al een poosje uit beeld en niet weer gezien. Dat ziet er dus kansloos uit. We besluiten dan ook niet te lang te zoeken en gaan na een korte pauze de rest van Bomenland uitkammen en vervolgens de duinen ten noorden van Bomenland. Verder dan Grote Bonte Specht, Boomkruiper, Gaai, Vuurgoudhaan en een handjevol Staartmezen komen we niet. Het is dan ook relatief rustig in het bos.

dav

Bomenland e.o.

In de duinen treffen we drie Tapuiten, een Roodborsttapuit en enigszins verrassend een Kolibrievlinder. De vlinder vliegt actief bij vlagen, maar gaat ook snel zitten op het warme zand. Leuk om deze soort zo dichtbij zee te zien. Mijn vierde exemplaar dit jaar, een goed jaar voor deze soort. Er zijn ook veel dagvlinders actief, een Hooibeestje, Kleine Vuurvlinder, Bont Zandoogjes en langstrekkende Distelvlinders en Atalanta’s. We turen ook even over de Noordzee maar dit levert niet echte zeevogels op. Wel zie ik een Bruinvis vlak achter de branding.

18511940

Kolibrievlinder

Op het wad bij Bomenland treffen we Folkert Jan, Merel, Jeroen en Gijs. Op het wad zoals altijd foerageren tienduizenden vogels zoals Bergeend, Bonte Strandloper, Kanoet, Groenpootruiter, Bontbekplevier, Zilverplevier, Wulp, Lepelaar en twee Grutto’s. Terwijl we langzaam weer terug fietsen richting camping Lange Paal zien we nog een Boomvalk bij de Nieuwe Eendenkooi, twee Haviken, twee Paapjes en een Grasmus. In struwelen nabij de Nieuwe Eendenkooi zien we tevens een prachtige man Grauwe Klauwier. Schijnbaar heeft deze fraaie soort dit jaar succesvol gebroed op Vlieland. Hoogste tijd om deze mooie vogeldag af te sluiten in het sfeervolle dorp met een drankje en een lekkere maaltijd. Hierbij worden gesprekken over vogels en mooie herinneringen uiteraard niet vermeden.

41931845_10156508730085185_1648818716365815808_o

Zonsondergang (Foto: Merel Zweemer)

Zondag 16 september 2018

Na een goede nachtrust breekt alweer de laatste dag van DT1 aan. Ook vandaag wordt er gevogeld, maar het levert niks nieuws op. Rondom de camping roepen Zwartkop en Vuurgoudhaan en ook een Tapuit mag er altijd zijn. Graspieper en Boerenzwaluw trekken goed. Op de oostpunt gaan we weer even op bezoek bij de nog steeds aanwezige Kleine Spotvogel. Deze laat zich vandaag wonderbaarlijk mooi zien bovenin de topjes van struiken en boompjes. Ook worden de bosjes rondom het Rijkswaterstaat gebouwtje uitgekamd, maar een hier gemelde Bladkoning wordt niet gevonden. Het lijkt sowieso opvallend rustig op de oostpunt. Wel leuk zijn twee Paapjes en een groepje overvliegende Sijzen. Even later nabij de strandopgang vijf overvliegende Gele Kwikstaarten en drie Boomvalken die vanaf zee komen gevlogen. Het blijft mooi om de vogeltrek te observeren.

IMG_0558

Kleine Spotvogel (Foto: Jeroen Breidenbach)

Op de Waddendijk net ten westen van het dorp genieten we nog van een Zeekoet. Even voor 14:00 de melding van een Grote Pieper langs de waddendijk tussen Lange Paal en Westerse Veld. Iris en ik doen een poging, maar de Grote Pieper lijkt al te zijn gevlogen. Wel nog enkele Tapuiten en een Oeverloper.

Vervolgens gooien we wat betreft het vogelen de handdoek in de ring voor vandaag. We storten ons de rest van de dag op andere soortgroepen zoals bijen, sprinkhanen, planten, korstmossen en reptielen. We vinden nog enkele leuke soorten. 16:45 varen we weer terug naar Harlingen. Kort samengevat was het een mooi en erg gezellig en geslaagd weekend met een nieuwe vogelsoort op zak, mooie insecten, planten en voor de rest qua vogels een relatief rustig weekend. Op naar DT3, eens kijken wat Vlieland ons dan voor moois te bieden heeft.

18511941

Grote Groene Sabelsprinkhaan

 

 

 

Marker Wadden

Afbeelding

8 september 2018, een verkenning van de Marker Wadden 

Spiksplinternieuwe natuur in het Markermeer, een kleine 10 km van Lelystad, eldorado voor veel vogels, nu al. Broedvogels, trekvogels, een flink aantal soorten is er al gesignaleerd. Dat het woord ‘Wadden’ gebruikt wordt in deze door de mens gecreëerde archipel vindt ik nogal een groot woord. Hoewel de Marker Wadden wel wat kenmerken vertonen van een waddeneiland gaat de vergelijking voor mij niet helemaal op. Maar positief ben ik zeker wel over de Marker Wadden nadat ik het ca 1000 ha grote gebied met eigen ogen heb kunnen aanschouwen.

dav

Marker Wadden, een eldorado voor vogels

sdr

Marker Wadden en een eerste blik van de pioniersvegetatie

Op zaterdag 8 september was de officiële opening van de Marker Wadden. Vele honderden mensen gingen de wind, zon en het weidse uitzicht tegemoet. Vanuit Lelystad vertrokken meerdere veerdiensten van- en naar de archipel. Het is geen gewoonte van mij om bij de opening van een nieuw stuk ‘natuur’ aanwezig te zijn. Het beloofde vanzelfsprekend een drukke dag te worden daar, een soort van toeristische attractie. Mijn voorkeur gaat toch uit naar het meer rustige. Enfin, nieuwsgierigheid wint het vaak van al het andere in mijn geval.

dav

Vlak voordat de boot aanmeert aan de Marker Wadden is het eerste wat opvalt een lange rij mensen voor één van de vogelkijkhutten, een plek om te vermijden dus. Het doet denken aan zo’n lange rij voor de achtbaan in een pretpark die iedereen wellicht herkent. Niet teveel aandacht vestigen op al die drukte, het draait natuurlijk om vogels kijken vandaag, benieuwd wat er zit qua trekvogels, september is een gouden maand voor vogelaars. Daarnaast is het als florist zijnde een zeer interessant gebied om uit te kammen, wat heeft zich aan plantensoort gevestigd in dit oh zo prille stukje gemaakte natuur? Wat zou er te vinden zijn aan pioniersvegetatie?

dav

Klein Kruiskruid, een pionier

Onderweg vanaf de veerdienst was het al genieten van de immense vogeltrek boven het Markermeer. Grote groepen zwaluwen maakten zich klaar voor een lange reis naar Afrika, al druk foeragerend op kleine insecten. Vooral Boerenzwaluwen waren massaal aanwezig, in mindere mate Huiszwaluw en Oeverzwaluw. Opvallend waren ook groepen Zwarte Sterns, al net zo druk doende als de zwaluwen. Een Pontische Meeuw rustend op het water was ook een fraaie verschijning.

Op de Marker Wadden zelf was het nog veel meer genieten van trekvogels. Reuzensterns, nog meer Zwarte Sterns, Visdiefjes, Grote Stern en zelfs Dwergstern. Een leuk vogeldagje vol met sterns. Ook boven de eilanden vele foeragerende zwaluwen, het is een komen- en gaan. Verder was het met name genieten van veel steltlopers. Naast enkele Bonte Strandlopers en Kleine Strandlopers ook een Steenloper en Krombekstrandloper. Vele Bontbekplevieren, Kleine Plevieren met zelfs een Strandplevier daartussen. Groepjes Watersnip, Oeverloper, Witgat, Groenpootruiter en als hoogtepunt vandaag een zeldzame Blonde Ruiter, helemaal afkomstig uit Noord-Amerika. Het betrof mijn vierde exemplaar in Nederland en de eerste sinds 2011. Dat deze vogelsoorten hier zitten zegt toch iets. Mensendrukte of niet, spiksplinternieuwe natuur, het zit er toch maar op die Marker Wadden. Ook vinden veel vogels hier een laatste rustplaats, gezien de vele dode vogels hier.

sdr

Dode Fuut, één van de vele dode vogels die ik vond

dav

Dode Buizerd

Plaatselijke plukjes Riet zijn de eerste planten die opvallen. Riet is, naast het aangebrachte zand, slib en klei een onmisbaar element voor de Marker Wadden. Het helpt mee aan de versteviging van de archipel. Riet zuigt veel water op en minder water betekent minder dras. In het riet kunnen in de toekomst vogels broeden zoals Rietzanger, Kleine Karekiet en misschien de Roerdomp. De komende jaren zal er uiteraard veel ecologisch onderzoek gedaan worden naar de ontwikkeling van de biodiversiteit op de Marker Wadden.

dav

Riet en pioniers

Tijdens de enkele uren dat ik vertoef op de Marker Wadden, waarbij ik uit iets teveel enthousiasme voor het aanwezige plantenleven even een stukje wegzak in drijfzand, heb ik een mooi beeld gekregen van de plantensoorten die er op dit moment te vinden zijn. Uiteindelijk vindt ik 57 soorten, waarvan ook enkele zeldzaam zijn. Meest opvallende soorten zijn het felgeel bloeiende Moerasandijvie dat plaatselijk talrijk is, tapijten roze Perzikkruid, Uitstaande Melde, Goudzuring met zijn groengele bloemetjes dat niet te missen is, her en der de prachtige witte bloemen van Reukeloze Kamille, het roodgloeiende Rode Ganzenvoet en plaatselijk een bosje van het zeldzame goudgele Goudknopje, een pionier van natte- en zilte bodems. Ook de kruisbloemige Grote Zandkool doet het goed op de Marker Wadden. Plaatselijk jonge opschot van wilgenboompjes.

dav

Moerasandijvie

dav

Goudzuring

dav

Reukeloze Kamille

dav

Rode Ganzenvoet

dav

Goudknopje

Wie nog iets beter kijkt, kan ook de minder opvallende, witte bloemetjes van de zeldzame Driebloemige Nachtschade ontdekken tussen de voor de rest zeer algemene soorten. Op een enkele plek staat ook het vrij zeldzame Zeeraket, een plant die toch voor ietsje meer een ‘waddeneilandgevoel’ zorgt.

dav

Driebloemige Nachtschade

dav

Zeeraket

De Marker Wadden, ik kan het een ieder aanraden, maar zeker voor vogelaars en floristen is de Marker Wadden een fijn oord. Qua insecten was er niet veel te zien, geen vlinder, geen libel, slechts een zweefvlieg en talloze kleine, niet te determineren vliegjes die een goeie voedselbron vormen voor zwaluwen. Ik ben benieuwd hoe het aangelegde natuurreservaat zich de komende jaren zal gaan ontwikkelen en wat er zoal gaat broeden, pleisteren, vliegen, bloeien. De soorten die tot nu toe zijn gesignaleerd is vast een voorbode op het vele moois dat zich nog gaat vestigen op de Marker Wadden.

Hieronder nog wat sfeerplaatjes;

dav

Een plek waar elementen zoals water en wind vrij spel hebben

dav

Pioniersvegetatie op het strand

sdr

Pioniers

dav

Goudknopje

dav

Natte droogte

dav

dav

Knikkend Tandzaad

dav

Bandzweefvlieg spec. op Zeeraket

 

Oogverblindende, zeldzame orchideeën in Noord-Brabant en Zuid-Limburg

Afbeelding

Intro

Juni van dit jaar was, naast een goeie maand voor vlinders, libellen, kevers en andere insecten, voor mij ook een erg mooie maand wat betreft planten. Ik zag ca 15 voor mij nieuwe plantensoorten. De meeste soorten bestonden uit orchideeën. Dit kwam vooral dankzij enkele bezoeken aan kalkgraslanden in het Zuid-Limburgse heuvelland. Hier zijn de mooiste orchideeënvelden van Nederland te vinden. Maar de voor mij mooiste soort zag ik in Noord-Brabant, niet ver van Breda.

Wat ik in voorgaande blogs deed met vlinders en libellen, doe ik bij deze met orchideeën. Een foto-overzicht van de mooiste soorten. Te beginnen met één van de mooiste soorten, de Bijenorchis.

dav

Soorten, ecologie en verspreiding (algemeen)

Van de ca 25.000 soorten orchideeën komen er +/- 37 in Nederland voor. Het is een veel tot de verbeelding sprekende plantengroep. De meeste orchideeën gedijen voornamelijk op schrale, vochtige bodems. Verdroging en vermesting verdrijven orchideeën. Verrijking van de bodem leidt tot teveel concurrentie van snelgroeiende planten zoals brandnetels en bramen.

In Nederland behoren kalkgraslanden, duinvalleien, moerassen, schrale bermen en bossen tot de belangrijkste gebieden voor orchideeën. Enkele orchideeën, zoals de Brede Wespenorchis, gedijen ook in stedelijke omgeving. Orchideerijke gebieden in Nederland zijn bijvoorbeeld Zuid-Limburg (Gerendal, Kunderberg), Lauwersmeergebied, Texel, Terschelling en Schiermonnikoog.

De meeste soorten bloeien in mei/juni, dit is dan ook een goed tijdstip om orchideeën te bekijken.

sdr

Kunderberg, een plek waar een florist zijn hart kan ophalen

dav

Grote Muggenorchis

dav

Bergnachtorchis

dav

Poppenorchis

dav

Bosorchis

dav

Bosorchis

dav

Hondskruid

sdr

Kunderberg

 

 

Urenlang slenteren in eeuwenoud cultuurlandschap

Afbeelding

18 augustus 2018

Een gebied dat ik in de periode 2008/2010 regelmatig met een bezoekje vereerde, maar waar ik al enkele jaren niet was geweest. Het ca 370 ha grote Balloërveld, één van de mooiste en grootste heidevelden van Drenthe, net ten oosten van Assen, even ten noorden van Rolde. Een heideveld met bijzondere natuurwaarden en waar restanten uit het verleden nog duidelijk zichtbaar zijn. Een eeuwenoud cultuurlandschap waar men werkt aan de toekomst van het verleden.

dav

Het Balloërveld, een historisch heideveld met her en der een stukje stuifzand

Het heidelandschap is zo’n landschap dat door veel mensen gekoesterd wordt. Geen wonder dat er ook veel schilderijen en tekeningen van zijn gemaakt. Een schaapskudde, bloeiende hei waarbij het felle roze en paarse tot ver aan de horizon reikt, stilte, ruimte en vergezichten, het liefst zonder ook maar iets van obstakels (huizen, flats, windmolens) binnen bereik van de ooghoeken. De uitgestrekte heide van het Balloërveld, onderdeel van nationaal park Drentse Aa is een gebied dat zich aardig leent voor deze situatie. Een situatie die inmiddels toch vrij schaars is in Nederland.

dav

Balloërveld

Prachtige stukjes natuur, die heidevelden, hoor ik men vaak zeggen. Toch is het begrip ‘natuur’ in deze een groot woord. Heide is namelijk niet echt natuur. Tijdens mijn studietijd heb ik mezelf het begrip natuur als volgt aangeleerd; Natuur = iets wat zich spontaan ontwikkeld en handhaaft, zonder menselijke invloeden. Natuur lijkt tegenwoordig vervaagd en een lastig begrip. Wat voor de een natuur is, is dat voor de ander niet. Neemt natuurlijk niet weg dat in een door mensenhanden gecreëerd en gehandhaafd landschap, een prima leefomgeving kan ontstaan voor veel soorten, waaronder de mens zelf.

dav

Levendbarende Hagedis

Ondanks dat ik vandaag op de uitgestrekte heide van het Balloërveld op mensen na, weinig leven zie, moet ik zeggen dat het aan aangename wandeling was. Een Veldleeuwerik, Roodborsttapuit en een Gele Kwikstaart midden op de hei waren qua vogels de kersen op de taart op een toch wel donkergrijze dag waarbij het net niet met bakken uit de lucht kwam vallen. De Struikhei en Dophei staat verspreid door het gebied aardig in bloei, ondanks dat op veel plekken in Nederland de heide er dor, grauw en triest bij staat als gevolg van de aanhoudende hitte en droogte. Adders zag ik hier in het verleden vrij vaak, vandaag helaas niet, iets te fris toch wellicht. Wel drie Levendbarende Hagedissen waarvan één zich mooi laat bekijken. Vlinders en mestkevers zijn vandaag de beestjes die zorgen voor extra kleur op deze grijze dag.

dav

Kleine Vuurvlinder

dav

Mestkever

De plaatselijke schaapskudde graast op volle toeren en zijn voor veel mensen een toeristische attractie. Om ervoor te zorgen dat de heide ook de heide blijft zoals al honderden jaren het geval is, zoals we het liefst zien, is begrazing door schapen nodig. Zou er geen actief beheer plaatsvinden op de heide, dan veranderd heide langzaamaan geleidelijk in gras bestaande uit o.a. Pijpenstrootje, en uiteindelijk zal het verbossen.

dav

Schaapskudde

dav

Ven op het Balloërveld

Om dezelfde reden worden er dan ook regelmatig bomen gekapt. Om ook de vegetatie te behouden zoals deze hoort te zijn in een heidelandschap wordt er geplagd. Soms op grote schaal met machines, soms op kleine schaal handmatig. Hierdoor wordt de bovenste grondlaag en daarin opgehoopte voedingsstoffen verwijderd en wordt de bodem verschraald. Verschraling betekent minder voedingstoffen zoals stikstof en fosfaat, waardoor snelgroeiende en dus dominerende planten zoals brandnetels, bramen en diverse grassen niet de overhand krijgen. Anders zal er een monotoon vegetatiebeeld ontstaan waarbij veel, vooral ook zeldzamere planten, het onderspit delven.

Cultuurlandschap, halfnatuurlijk of natuurlijk, vul maar in. Op het Balloërveld kun je, zoals op veel heidevelden in Drenthe het geval is, in ieder geval de rust en de ruimte vinden, even geen grijs beton in het zichtveld, schapen die dienen als levende maaiers en voor degene die een beetje geluk heeft, slentert, niet gehaast is, wellicht een bijzondere ontmoeting met een typische heidebewoner.

Het was weer goed vertoeven bij Balloo, ook niet ver van Grolloo. Met “Somebody will know someday” van Cuby & The Blizzards verlaat ik voldaan de heide, die inmiddels stiller is geworden.

dav

Balloërveld